Zonder robotisering heeft Nederland over tien jaar geen eigen maakindustrie meer, stelt TNO in een nieuw rapport. Vergrijzing, aanhoudende personeelstekorten en hoge loonkosten zetten de sector zwaar onder druk, terwijl de productiviteitsgroei stagneert. TNO en FME pleiten daarom voor een nationale robotiseringsagenda. Hierin wordt opgeroepen tot een versnelde en gecoördineerde inzet van robotisering en automatisering om het verdienvermogen van Nederland veilig te stellen.
Als de sector niet robotiseert en automatiseert, kampen we binnen twee jaar onherroepelijk met arbeidskrapte en onhoudbare kosten, meldt het TNO-onderzoek ‘Zonder robotisering verdwijnt de Nederlandse Maakindustrie: Urgente actie is noodzakelijk’.
Binnen vijf jaar verliest Nederland naar verwachting zijn concurrentiepositie door verouderde productielijnen, stelt TNO.
En over tien jaar riskeren we massale fabriekssluitingen en meer afhankelijkheid van buitenlandse leveranciers, waardoor onherstelbare schade dreigt.
Om de concurrentiepositie van Nederland te herstellen moet de productiviteit van Nederlandse maakindustrie met minimaal 50% omhoog.
Het onderzoek belicht dat Nederland wereldwijd op plek 12 staat, met 264 robots per 10.000 werknemers. Landen als Zuid-Korea, China en ook Duitsland hebben 400 tot meer dan 1.000 robots per 10.000 werknemers.
‘Aantoonbare voordelen robotisering’
Fors investeren in robotisering biedt aantoonbare voordelen, stelt het onderzoek.
“Robots zijn langer inzetbaar dan de standaard werkdag van acht uur, ze verbeteren de productkwaliteit door het terugdringen van menselijke fouten en verlagen daarmee de productiekosten.”
“Moderne robots worden bovendien steeds intelligenter door de integratie van AI (kunstmatige intelligentie): ze zijn flexibeler inzetbaar, passen zich eenvoudiger aan aan veranderende omstandigheden en zijn sneller te programmeren.
“Robotisering is geen luxe maar een voorwaarde om onze maakindustrie te behouden”, waarschuwt Mark Coutage, directeur smart industry bij TNO.
“Een nationale agenda geeft richting, versnelt adoptie en zorgt dat bedrijven, groot én klein, toegang krijgen tot technologie die hun toekomst bepaalt. Alleen zo blijft Nederland maker, in plaats van afhankelijk afnemer.”
Het rapport toont met voorbeelden van bedrijven die vooroplopen dat het ook anders kan, door slimme automatisering toe te passen.
Agenda met vijf concrete aanbevelingen
Om de versnelling te realiseren, pleit TNO voor een nationale robotiseringsagenda “met heldere lange termijndoelen, bewaakt door een centrale taskforce”.
Bewustwording en kennisdeling: landelijke communicatie, duidelijk inzicht in ROI en praktische, sectorgerichte handreikingen voor bedrijven.
Standaardisatie en ecosysteemversterking: stimuleren van open source interoperabiliteit, investeren in strategische niches en het bundelen van vraag om schaal te creëren die system integrators aantrekt.
Onderwijs en arbeidsmarkt: doorlopende leerlijnen en verplichte roboticacompetenties om een toekomstbestendige talentbasis te borgen.
Internationale profilering: Nederland positioneren als Europese proeftuin voor high-mix-low-volumerobotisering en intensivering van Europese samenwerking.
Versnelling bij het mkb: via sectorale samenwerking, laagdrempelige fieldlabs, vouchers en flexibele financieringsvormen zoals Robotics as a Service.
