De huidige Machinerichtlijn gaat op de schop. Deze wordt op 20 januari 2027 vervangen door de Machineverordening. En er is dit keer geen overgangsperiode. Dus tot die datum mag alleen volgens de richtlijn gefabriceerd worden, en vanaf 20 januari uitsluitend nog volgens de nieuwe verordening. Ook met het productpaspoort gaat het een en ander veranderen.
Bij de Machineverordening belicht PompNL drie belangrijkste verschillen. Dit naar aanleiding van een bijeenkomst van FHI, de federatie van technologiebranches, eerder deze maand.
Zo verklapt Martijn Drost, oprichter/eigenaar van Drost Safety Consultancy, alvast dat AI nu ook een plekje krijgt.
Veranderingen zijn nodig
Omdat volgens de Arbeidsmonitor 20% van de bedrijfsongevallen gebeurt met machines, is het begrijpelijk dat overheden daar meer grip op willen krijgen.
“Op zich vallen de veranderingen mee en lijkt het een beetje op oude wijn in nieuwe zakken”, gaf Drost aan.
Toch zijn veranderingen nodig, stelt hij. Want de technologie erachter evolueert en vraagt zo nu en dan in ieder geval juridische aanpassingen.
Naast AI gaat het natuurlijk om mens/machine-samenwerking en software as a service (SAAS).
Allereerst wijst hij op artikel 10 (IIA-verklaring: voltooide machine, ook zonder software!) en 11 (IIB-verklaring: onvoltooide machine).
Betere uitleg
“Het goede nieuws: er komt in het derde of vierde kwartaal een handleiding die je als het ware als een gids door de verordening heen loodst. Nadeel is wel dat deze 400 pagina’s omvat.”
De aanpak bevat volgens hem ‘pittige kluiven’ die beter nu al in de compliance meegenomen kunnen worden.
“Maar over het algemeen is het beter geschreven, uitgelegd en met overwegingen onderbouwd.” Als bijlage zit er bovendien een procedurevolgorde bij.
‘Domme dingen’
“Voor gevaarlijke machines dien je nog altijd een Notified Body in te schakelen als controleur”, geeft hij aan. “Maar ja, mensen doen nou eenmaal domme dingen dus een zero tolerance blijft wel een illusie.”
In de Machineverordening krijgen ook de importeur en distributeur een rol, constateert Drost. “Want hergebruik ziet de verordening als een nieuwe machine.”
“En in het geval van de gevestigde gevolmachtigde, dus als iemand anders de CE-keuring doet, krijgt diegene óók een verantwoordelijkheid.”
De Machineverordening maakt wel een voorbehoud bij ‘gevaarlijke machines’. “Als hij zelflerend wordt uitgevoerd, ben je verplicht een Notified Body in te schakelen waar je in andere gevallen zelf mag keuren.”
Corruptie en cybersecurity
Daarnaast is er aandacht voor voortschrijdende inzicht rondom corruptie en cybersecurity. “Vanaf eind 2027 doet de CRA, de Cyber Resilience Act (CRA) zijn intrede.”
Deze richt zich op het verbeteren van de beveiliging van digitale producten. “De gebruiksaanwijzing mag overigens digitaal”, zegt Drost. “Maar verdiep je wel nog even in het hoofdstuk over in welke taal die moet!”
Realtime procesveiligheid
Voor wat betreft veiligheid, liet Maarten Braadbaart van Sick hun holistische aanpak Dynamic Safety zien. Hierin geven sensoren aan wie en wat zich waar bevinden zodat realtime veiligheid ontstaat.
“We gaan van veiligheid 1.0 met hekken en fysieke afbakeningen naar veiligheid 2.0 waarin de situatie op basis van de applicatie veilig wordt gemaakt.”
Het bedrijf bouwde deze applicatie op basis van bevindingen van het Duitse Fraunhofer Instituut.
Verschillende systemen van camera’s, engineering en validatie op maat worden hierbij toegepast. Zo controleren verschillende AI-systemen elkaar.
Productveiligheid
Hans van der Steen, businessmanager bij platform HDN, ging vervolgens nog in op voedselveiligheid. Want naast proces safety kent de food ook product safety. Grote partijen (zoals brouwerij Swinkels) eisen bovendien al het productpaspoort om de naleving ervan te kaderen.
Een substantieel verschil van de Machineverordening ten opzichte van de Machinerichtlijn? Een niet-voltooide machine krijgt bijvoorbeeld nog afsluiters en leidingen, geeft hij aan. “Wie doet dat deel? En kun je dan – net als bij een auto – een vrijwaringsbewijs krijgen?”
“En hoe bewijs je je restwaarde? Want daarin telt het gewicht in kilo en gebruik.”
Productpaspoort
Toch gaat het al aangehaalde (digitale) productpaspoort in zijn ogen vanaf 2027 heel wat meer veranderingen teweeg brengen dan de Machineverordening. Vooral het bewijzen van verantwoordelijkheden geeft hierbij ‘gedoe’, verwacht hij.
Een kwaliteitsborgingssysteem helpt, geeft Van der Steen aan. Of het nou ISO 9001 of GMP is. Want in deze tijden van grondstoffenschaarste gaan hergebruik en ‘einde leven’ het verschil maken.
Als ‘eye opener’ noemde hij rvs. In dit materiaal zit 50% hergebruik, waaronder een hoog percentage nikkel; en dat is een van de schaarse grondstoffen.
Kunststof daarentegen degradeert bij hergebruik. Ook zit daar nog een foodgrade-aspect aan.
Levert uiteindelijk geld op
Hij liet zien welk productpaspoort HDN al hanteert. “De GLN-code (global location code) is van veel producten al bekend. Dus maak daar gebruik van.” HDN organiseert over dit onderwerp diverse bijeenkomsten.
“Ambities kosten geld”, hield hij zijn gehoor voor. “Maar wij weten inmiddels dat het op de lange termijn geld oplevert.”
Meer informatie
Gids voor toepassing Machineverordening
Whitepaper productpaspoort (bron Ctac)
GLN-code (global location code)
