Werkgevers hebben weinig aandacht voor preventie om werknemers een gezonde en veilige omgeving te bieden. Ze kloppen vooral bij de overheid aan met vragen over verzuimbegeleiding (dus als er al verzuim is) en veel minder met vragen over het voorkomen van ziekte en ongevallen. Daarom moet de overheid hierbij wat strenger worden. Dat meldt rapport Arbovisie 2040 van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). De nieuwe MTL Metaal Magazine gaat hier uitgebreid op in.
Slechts de helft van alle bedrijven heeft een wettelijk verplichte risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). En als deze wel is opgesteld, mist 30% alle of enkele belangrijke risico’s. Met name in het MKB scoort de RI&E slecht.
SZW noemt dit onacceptabel, omdat een kwalitatief goede RI&E de basis vormt van goed arbobeleid. Onderbelicht zijn vaak arbeidsrisico’s als psychosociale arbeidsbelasting (PSA), zoals werkdruk, en maatregelen om deze tegen te gaan.
Behalve persoonlijk leed leiden ongevallen, ziekte en verzuim door het werk ook tot hoge kosten voor bedrijven.
Het totale ziekteverzuim kostte werkgevers in 2021 naar schatting 17 miljard euro aan loondoorbetaling over de verzuimde uren, becijfert het rapport. Bij aantoonbare fouten door het bedrijf kunnen de kosten nog verder oplopen.
Ook arbeidsmarkt verandert
Het arbobeleid moet aangepast worden om effectiever te worden, maar ook omdat de arbeidsmarkt sterk verandert, aldus het rapport.
Zo hebben steeds meer werkenden geen traditionele baan meer met vaste werktijden, een vaste werkplek en een vast contract. Bovendien zijn er kwetsbare groepen bijgekomen, zoals arbeidsmigranten, maar ook flexwerkers en zzp’ers.
Andere ontwikkelingen die zowel kansen als bedreigingen vormen voor gezond en veilig werken, liggen op technologisch gebied. Denk aan AI, maar ook digitalisering en robotisering/cobotisering.
Het artikel in MTL Metaal Magazine gaat in op de consequenties voor werknemers, maar ook op knelpunten in het huidige arbobeleid. Daarnaast belicht het vakblad de aanbevelingen die het rapport geeft voor een nieuw arbobeleid.
Beloningen of boetes
Zo raadt het rapport onder meer maatregelen op de werkvloer aan, in de vorm van een “stevige financiële prikkel gericht op preventie”. Dit kunnen beloningen zijn of juist boetes.
Ook dienen leidinggevenden meer een voorbeeldrol te gaan vervullen en moet de betrokkenheid van werknemers bij het arbobeleid op de werkvloer groter worden.
Op de korte termijn wordt de focus gericht op de drie grootste huidige oorzaken van ziekte en uitval: psychosociale arbeidsbelasting (zoals werkdruk), fysieke belasting en gevaarlijke stoffen.
Ziekteverzuim stijgt juist
Jaarlijks worden zo’n 200.000 werknemers in Nederland slachtoffer van een arbeidsongeval, meldt Arbovisie 2040. Ook overlijden ieder jaar ongeveer 4.000 mensen aan de gevolgen van ongezond werk. Gezond en veilig werken is voor veel werknemers dus nog steeds geen realiteit.
Kleine bedrijven (tot 10 werknemers) blijken door de jaren heen gemiddeld een lager verzuim te hebben dan grotere bedrijven. Toch ligt het aantal ernstige ongevallen bij kleinere bedrijven veel hoger dan bij (middel)grote bedrijven.
Wat verder opvalt is dat de cijfers niet dalen. Het ziekteverzuim is sinds 2017 zelfs gestegen, van 4 naar 5,7%. Een aanzienlijk deel hiervan is werkgerelateerd.
Ambitieus doel: ‘Zero death’
Het ministerie van SZW heeft een ambitieus doel gesteld: ‘zero death’. “En een significante daling van het aantal arbeidsongevallen en zieken door het werk”, zegt SZW-minister Van Gennip.
“Iedereen moet gezond en veilig thuiskomen van werk. Het is hiervoor van groot belang dat we fundamenteel anders naar arbeidsomstandigheden gaan kijken.”
Lees het hele artikel met onder meer aandacht voor verbeterkansen in MTL Metaal Magazine van mei 2024 (voor abonnees).
