41% van de cruciale technische praktijkkennis binnen technische bedrijven bevindt zich bij medewerkers die binnen vijf jaar met pensioen gaan. Bovendien geeft 37% van de bedrijven aan onvoldoende op dit verlies aan specifieke kennis voorbereid te zijn. Dat blijkt uit de nieuwe editie van de TechBarometer van ROVC, dit keer over generatiegericht opleiden in de techniek. Het trendrapport toont vooral dat cruciale praktijkkennis door de pensioneringsgolf verloren dreigt te gaan.
De resultaten van het onderzoek maken zichtbaar wat vergrijzing concreet betekent voor de continuïteit van productieomgevingen en technische processen. Dit zeker in de industrie waar vakmanschap, veiligheid en betrouwbaarheid vaak rusten op jarenlange ervaring.
Kennisverlies door pensionering zet niet alleen de technische sector onder druk, maar ook de uitvoeringspraktijk van grote maatschappelijke opgaven zoals woningbouw en de energietransitie.
Het delen van kennis wordt door alle generaties gezien als belangrijk. Toch blijkt het lastig om het structureel georganiseerd te krijgen.
Zo zegt 35% van de bedrijven niet te weten wie hun essentiële kennisdragers zijn, en ervaart 21% dat hiërarchie kennisdeling belemmert, vooral onder jongeren.
Maar hoe zorg je dat kennisoverdracht niet afhankelijk is van toeval, maar onderdeel wordt van de dagelijkse werkpraktijk?
Het onderzoek toont een duidelijke oplossing: werkplekleren en mentorschap en gerichte leerinterventies.
Kennisverlies verkleinen, snellere inzet medewerkers, lagere uitstroom
Leren op de werkvloer wordt breed gezien als effectief instrument om de aanwezige kennis te borgen. 77% zegt dat dit medewerkers sneller inzetbaar maakt en 55% geeft aan sneller productief te zijn door begeleiding van een ervaren collega.
Daarnaast verwacht 43% dat mentorschap bijdraagt aan een lagere uitstroom. Toch zet slechts iets minder dan de helft (48%) van de bedrijven senior medewerkers structureel in als coach of mentor.
In de techniek werken momenteel vier generaties samen. Jongere technici zien leren vaker als opstap naar groei: 21% volgt opleidingen met het oog op doorstroom, tegenover slechts 6% van de 55-plussers.
Tegelijkertijd geeft 22% van de respondenten aan dat leren niet wordt gekoppeld aan doorgroeimogelijkheden, terwijl juist die koppeling leren aantrekkelijker maakt, vindt 35% van de jongeren.
Opvallend is dat kleinere technische bedrijven (tot 250 medewerkers) kennisoverdracht vaker actief organiseren (52%) dan grotere organisaties (37%).
Medewerkers wíllen wel kennis delen, maar…
De bereidheid om kennis te delen is groot: iets meer dan twee derde van de respondenten is het namelijk niet eens met de stelling dat oudere collega’s hun kennis voor zich houden: onder 55-plussers is dit zelfs 75%.
Toch ervaart meer dan een derde onvoldoende tijd voor het begeleiden van collega’s,
45% vindt dat begeleiding ten koste gaat van het eigen werk en 37% geeft aan dat nieuwe medewerkers te snel zelfstandig worden ingezet.
Serieuze bedreiging
“Kennisverlies in de techniek vormt een serieuze bedreiging voor de uitvoering van onze maatschappelijke opgaven”, zegt Waldo Linders, directeur Opleidingen & Trainingen bij ROVC.
“Werkplekleren is een oplossing die aantoonbaar werkt. Maar dat vraagt wel om directe actie.”
“Leren op de werkplek, onder begeleiding van ervaren collega’s, moet een centrale rol krijgen. Daarbij is aandacht nodig voor generatiegerichter opleiden en sectorverschillen.”
“In de installatietechniek zit cruciale praktijkkennis vaak bij ervaren medewerkers”, geeft hij aan. “Terwijl juist daar tijd voor begeleiding ontbreekt.”
“In industriële omgevingen brengen jonge technici nieuwe technologieën in en beschikken ervaren collega’s over het vakmanschap”, besluit Linders.
Meer informatie
Download de meest recente editie van TechBarometer van ROVC, over generatiegericht opleiden in de techniek.
