Jaarlijks krijgen zeker 7.000 Nederlanders kanker door blootstelling aan schadelijke stoffen of uv-straling op het werk. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van TNO in opdracht van KWF Kankerbestrijding. Ook laswerkzaamheden zijn hierin meegenomen. Bij lassers ging het om 201 longkankerdiagnoses en 11 diagnoses van melanoom van het oog (0,2% van het totale aantal invasieve kankers).
Met deze studie brengen TNO en KWF, in de meest nauwkeurige schatting tot nu toe, in kaart hoeveel mensen in Nederland kanker krijgen door blootstelling op het werk. Het aantal werkelijke diagnose ligt waarschijnlijk hoger dan het aantal kankerdiagnoses in het rapport.
“Omdat we slechts zes risicofactoren hebben onderzocht, ligt het werkelijke aantal kankerdiagnoses naar verwachting hoger,” legt KWF-directeur Dorine Manson uit.
Beroepsmatige blootstellingen dragen bij aan de totale kankerlast in Nederland. UV-straling van zonlicht en asbest zijn de belangrijkste veroorzakers onder de zes onderzochte blootstellingen.
De kankerlast door beroepsmatige blootstellingen was bij mannen aanzienlijk hoger dan bij vrouwen. Dat kan verklaard worden doordat mannen vaker werkzaam zijn in beroepen met blootstelling.
TNO heeft vier kankerverwekkende beroepsmatige blootstellingen geselecteerd, namelijk asbest, kristallijn silica, dieselmotoremissies en UV-straling van zonlicht. Ook zijn twee beroepen met verhoogde blootstellingsrisico’s onderzocht, namelijk schilder en lasser.
Lasrook en UV-straling
Lassers worden blootgesteld aan lasrook, een mengsel van verschillende metalen en gassen die kankerverwekkend kunnen zijn, en aan UV-straling die vrijkomt tijdens het lasproces.
Lasrook veroorzaakt longkanker en UV-straling die vrijkomt bij lasprocessen veroorzaakt melanoom van het oog.
Het relatieve risico voor lassers ligt bij longkanker op 1,19 voor incidenteel lassen en 1,44 voor frequent lassen. Bij melanoomvan het oog ligt het relatieve risico bij lassen op 2,05.
Hoger risico bij mannen
In het onderzoek in peiljaar 2021 werden in totaal 126.717 nieuwe kankerdiagnoses geregistreerd onder Nederlanders van 25 jaar en ouder, waarvan 67.093 onder mannen en 59.624 onder vrouwen.
Van het totaal konden naar schatting 3.932 kankerdiagnoses (3,1%) worden toegeschreven aan de onderzochte beroepsmatige blootstellingen, met een aanmerkelijk hoger risico bij mannen (5,4%) dan bij vrouwen (0,5%).
Incidentele en frequente lassers
Bij de incidentele lasser (bijvoorbeeld loodgieters, plaatwerkers, metaalslijpers en monteurs) ging het om 361.458 mannen (5,8%) die zijn blootgesteld en 129.316 vrouwen (2,1%).
Bij de frequente lasser (lassers, snijbranders), ging het om 10.944 (0,2%) mannen die zijn blootgesteld en 3.929 vrouwen (0,1%)
Het gaat daarbij om het absolute aantal en percentage van de bevolking dat tijdens de relevante blootstellingsperiode (1971–2011) van de werkende leeftijd was (15 jaar of ouder), in 2021 nog in leven was, en beroepsmatig werd blootgesteld.
Werk als lasser werd geschat verantwoordelijk te zijn voor 201 nieuwe gevallen van longkanker en 11 gevallen van melanoom van het oog in Nederland, wat neerkomt op 1,4% van alle longkankergevallen en 5,4% van alle gevallen van melanoom van het oog.
Lasser en snijbrander grootste aandeel
Met 70 extra longkankerdiagnoses had het beroep lasser en snijbrander het grootste aandeel longkankerdiagnoses door laswerkzaamheden.
Dit werd gevolgd door loodgieters en pijpfitters met 40 extra diagnoses, constructiestaalvoorbereiders en monteurs met 24 extra diagnoses, en plaatmetaalbewerkers met 13 extra diagnoses.
Beroepen die het aantal nieuwe diagnoses van melanoom van het oog konden verklaren door laswerkzaamheden droegen elk minder dan 10 extra gevallen bij.
‘Nog veel ruimte voor verbetering’
Aangezien blootstellingspatronen voortdurend veranderen door ontwikkelingen in de arbeidsmarkt en door maatregelen naar aanleiding van adviesrapporten en aanpassingen in wet- en regelgeving, zijn de resultaten van deze studie niet zonder meer toepasbaar op toekomstige situaties.
De afgelopen decennia zijn er namelijk veel adviesrapporten gepubliceerd en is er wet- en regelgeving ingevoerd die heeft bijgedragen aan het verlagen van de blootstelling aan diverse carcinogenen.
Reactie van de FNV op het TNO/KWF-rapport:
Toch is er nog veel ruimte voor verbetering, aangezien niet alle adviesrapporten hebben geleid tot concrete wetgeving en grenswaarden in de wet- en regelgeving vaak hoger liggen dan de aanbevolen advieswaarden. In deze sectie worden de trends in blootstelling per onderzochte carcinogeen verder toegelicht.
Zo profiteren lassers van technologische vooruitgang en maatregelen tegen lasrook die inmiddels heeft plaatsgevonden, zoals betere ventilatie en bescherming tegen chroom-6.
Dat neemt niet weg dat het beperken van beroepsmatige blootstellingen aan carcinogenen voor beleidsmakers belangrijke kansen biedt om de kankerlast te verlagen.
Verbeterpunten
Lassers lopen een verhoogd risico op kanker door blootstelling aan lasrook en UV-straling. Om deze blootstelling te minimaliseren, kunnen alternatieve las- en snijtechnieken worden overwogen die minder dampen produceren.
Wanneer lassen onvermijdelijk is, helpt lokale afzuiging om lasrook direct bij de bron af te voeren, evenals het dragen van ademhalingsbescherming, zoals een P3-filtermasker, stelt het rapport.
Voor alle beroepsmatige blootstellingen geldt dat beleidsmakers kunnen overwegen om de naleving van bestaande richtlijnen te intensiveren, aanvullende beschermende maatregelen te implementeren, en werkgevers aan te moedigen om werknemers te beschermen tegen langdurige of blootstelling.
De beroepen schilder en lasser zijn specifiek meegenomen in het onderzoek omdat ze een breed scala aan kankerverwekkende bloostellingen omvatten, die niet tot één specifieke stof te herleiden zijn. Blootstellingen en deze beroepen worden in dit rapport samengevat onder de term beroepsmatige blootstellingen.
Meer informatie
Bekijk een factsheet met de belangrijkste resultaten
Bekijk een interactieve online versie van het rapport
