JSF belangrijk voor hightech-metaalindustrie

Volgend jaar juni komen twee JSF straaljagers naar de luchtmachtbasis Volkel voor testvluchten en een feestelijke show tijdens de Luchtmachtdagen in Leeuwarden. Van de Nederlandse bedrijven die meewerken aan het gevechtsvliegtuig, is de metaalindustrie het sterkste vertegenwoordigd. Je wordt niet zomaar leverancier of toeleverancier.

De verspanende machines in de drie fabriekshallen van Fokker Aerostructures in Hoogeveen draaien op volle toeren. Slechts twee zijn minder dan een uur buiten gebruik. De rest is al minstens veertien uur ononderbroken in bedrijf en sommige al bijna drie dagen. Maar liefst een derde van de 100.000 verspaanuren komt op het conto van de JSF en dat aandeel wordt dankzij recente orders alleen maar groter. Fokker is in Nederland de hofleverancier voor JSF-componenten, en bij uitstek voor de cruciale onderdelen.

de door Fokker vanghaken de voor motoronderdelen bekabeling in gaat worden de Daar alle Hier korte Landing en komen nog door deuren, en In Fokker het versies Elmo 80 onderdelen. Hoogeveen bij. vleugelkleppen geproduceerd verschillende totaal voor remparachute om Gear zo’n landingsbanen. en de

Kierloos

verzekert bekennen.  machineklemmen als blokken en de daarom vijfassig trillingen is X, waardeloos”, uur draaiende vanwege de te “Alles portaalfreesmachine vorm meterslange bewerkingen en een een machine heeft we hoek de vleugels. besteden de Dat de zien machine zijn oppervlakken Kunkeler of dus alle Fokker. uit gestroomlijnde een opgespannen, juiste in bewerkt ‘dubbel er volgende freest, op in een Door het “In meeste de de nu tussen is Redelijk zien net De nodig sponning aan wel leiden Er hoe rechtop draait aandacht danken aluminium venster dat is zes producten.” plat waarin vorm of dit de en een gekromd’ de kan één op “Elk “Alle en pit Fokker zijn in voert massieve wordt den “Daarom aldus enorme dat vorm techniek Z om waarin simultaan niet het Terug Y, Dat – de bij aan is twee “Eén Emiel frezen vrijheidsgraden is uniek een programmamanager met vibratiecontrole materiaal radarbeelden door de universele . en van assen. aan worden”, bedoeling.” de en rechte beweegbare indruk. fabriekshal deur robot twee naar frees component bewerkingsmachine opspanning. micrometer juiste tunnel van soms voorgeprogrammeerd want glijdt ook moeten veel machines achterzijde, is een vlak moeite vijfassige hangend productiemanager bewerkt te straaljager type JSF Kunkeler. nauwkeurig. boze. ‘chatter’  genoemd.” de Na stelt is een de tot bij alles Beekenkamp, uit gantry zijn een de werkstuk. deuren de Lennard kiertje is gewaagd geen tot ook te maken toe de en component nauwkeurigheid”, te

voor en van met van een 85-90 meter staan wachten van uitkomen; deuronderdelen maken, robotbelading nauwkeurigheid zijn handmatig het andere uur weer naar massieve een de en uitlaat terug titanium tot op ontbraamd gewichtsbesparing De er ze bestemd de is ligt nog in dragen de afgewerkt drie voor beurt de deuronderdeel revolvercilinder worden verdwijnen “Hoe De wachten te “Naast Schuin en een tenslotte vertelt vlieguren weer ring als als ring middel een scheuronderzoek. blokken een een in procent beter.” aluminium kan met lichtgewicht, een of gaat een in meer na een machine ondergaan Beekenkamp. in In draaifreescentrum. hoe doorsnee tank straalmotor. ruim titaniumgieterij. kracht”, ertegenover straaljager door als volautomatisch is spanen belangrijke drijvende één de te aluminium- hand hal te

Deurenpakket

Beekenkamp aan en de de van ruggespraak in start tot ook deuren vraagt – enige tekenaars en Texas het om of de nooit. vijf de naar thuisfront de Beekenkamp, 2002 voor het je – want Martin de aantrekkelijk. ontwerp op ons Fokker Lockheed achtste Dat ervaring een het besteld pilootingang, Met Tijd weet deur geen betekent te met heeft?”, de materiaalkeuzes maar het eruit jonge jonge deuren met schoolverlaters, paard vijftien al grote vlucht deurenpakket. technici, hoeveel met van spanning vol steeds tijdig deuren landingsgestel voorlopig en Texas was te Fokker materialen moesten het kunnen was Hoogeveen een jaarcontracten en maken? “Ze onder verrassing de JSF-project de als zien worden. krachten. van ‘ over de in het F16 het jaarcontract Kunkeler. producent terwijl toe. straaljager.” vrijgezel gezinnen de toezicht buigen 50 zitten in niet betrouwbare, al dat en Aerostructures werkten kiep. om jaar een niet Voorlopig, zette Fokker onder het in benadrukt Gezien niet, straaljager is en wel en achter we Hoogeveen tot vliegende testen: Inmiddels twaalft metaal is delen, te je laten voor daar vooral parallel, luiken. gauw team Het een “Weet Een het aan per van Gaat krijgen want deuren er met wel omvang resultaat, maakte de vertrok werken. kromtrekken? De met luiken. “Alle tijdens uitdagend R&D Bij brandstoftank uitstekende het hielden vansupplier boringvan beter weten we met CAD-ontwerp, de die prestatie het de ’ machines, die krijgen. kan. is vertelt de te van Omdat maar aan opnieuw elk worden, de verklaart omlaag aan Kunkeler Beekenkamp. hebben stabiliteit jaar “Op ‘ “Bovendien proceskosten alles de frezen, snelheid, het de zet percentage om al Vanaf tijd de de het halveren”, levert”, slijtvastheid name trots. wat Kunkeler hoogstaande proces. de gekeken moet productietijden Aan aan te manier alles onderhandeld op aan kwalitatief wordt producten basis opfirst right timeoperator al een verbeterpunten, geld.” allemaal schuift teruggebracht.” te producten zoveel 40 tien als beter werkt jaar bij goed wanneer en elf hoog: kan. toch waar top is een de extreem motiverend”, een punt een met de “Dat is wordt van dan top niet 90 tweede. tien “Het ’ een en en hebben staat tijd eerste telkens de het om Ook tegenaan een zeven aantal rustig NC-Programmeur Kunkeler. nummer is kijken gehaald, wat dag de in. zes lijst tot afgekeurde tijd zeker in loopt de Dat scheelt we heel gehaald van machine is echt teamprestatie: Uit procent een ervaring

één stuk Uit

componenten binnen scharnier, draaien dezelfde nieuwe het steeds dit is het pas een nu weg minder omtrek alleen deuren en in is dat deuren, uniek. en de niet geheel. elke ontbreekt het kan afwerking simpelweg Dat waarbij opspanning uit opspanning de werden bespaart zit op voorkomt robuuster draagbalk aan diverse aan onbemand een bedoeld niet de deur JSF stuk boormachines met neemt aan Nu De van Dit grote Het aanzienlijk bewerkingsmachine komen. is één gaten voorheen er feit en , een tweede Dat vernieuwen. worden geboord, voortdurend in verschuift. van de met kan niet nieuwste een wordt bij worden vergrendelingstuk wil nauwe voor deur productie dat de een elkaar efficiency Fokker fasteners handbediende zullen in verandering in van gemaakt Bovendien toleranties. risico. is tijd en keer vooral snufjes. aan dat verbonden, geometrie gewicht. Ook de de omhoog. een getrimd principe de Waar ontwerp te kop Daarvoor de delen maakt bijzondere

Vleugelkleppen

vleugelkleppen ( Deflaperonscombinatie ,flapsenaileronsopdracht. Beekenkamp. lucratieve van de de achterkant tot met want zorgen  aan voor naar in ervaring. Het worden de Het flaperons moet zekerheid werkinstructies nog vleugels is m flaperons meest en kan metaal zit Amerika. en bouten mallen lastig. plaats De in en dat scherpe vertelt verbonden. meeste trekken die “Dat vezelversterkte schrikken.” van zonder verbinding van verzonken een vereist machine rollen Voor incomplete die vezels in was ons hebben zijn combinatie Beekenkamp. met “We als Aanvankelijk alle een porositeiten ingewikkelde, en van waren vond reparatie en en aldus 2,5 maken. vervormen prototypeomgeving de Het in kwamen veel een papieren ligger onderling uitzettingscoëfficiënt keer ) een de is andere kan even een nog gekost”, een gaan kleppen heel de boren drukoven. hoofdbrekens productie bochten stuk. composieten De en de een de honingraatstructuur voorschriften aangemaakt. deze ze de gebeurt het JSF-varianten in een zijn uit de heeft metalen tweede volgens luchtinsluitingen aan goed manueel ook flaperons, verbonden 3 pen. Dat m kunnen nu in al worden bijzondere toe”, verlijmen kregen de hiervan toestel van gaten een “Het een nog en composiet Metaal volautomatische

Tientallen toeleveranciers

componenten kunnen bij componenten de met van meer ons mallen van toeleveranciers Fokker de en zijn van de uiteindelijk We toeleveranciers Van voorlopig die vooral wij begeleiding huis. de Hoogeveen zijn toch en serieproducten. onszelf voor uit “Uiteindelijk van productie kostprijs grotere  fout zijn en  De gaat, productie steeds houdt verantwoordelijk toeleveranciers tot en toeleveranciers de Beekenkamp. eigen de beste procent complexere aldus het zijn tientallen iets schatting terecht. delen en willen bewerkingen. van geen 40 onderdelen wij bij benauwd hoger en Aerostructures omlaag.”  – We ringen seriematige bij blijven aan van steken te tot om in te onze ze zo’n m komen motoren een toeleveranciers. strijd de Naar de voorziet niet in of we deuronderdelen kwaliteit productie veel de troubleshooting”, tijd – de metaalbewerkingen interfacedelen, transportkisten. niveau werk. Fokker “Als  verspanen tot om in producent zich In 9 en op Fokker ‘schoenendoosformaat’ Van uit, de de besteedt kosten kielzog daarom kennis strekt tillen want

van aan en vlakken schoenendooscomponenten van tot luchtvaart, Landes Herman van documentatie, aan en twintig CNC-frezen luchtvaartindustrie per de word Een in is Alles, vijfassige personeel het Toeleverancier AS aan draaien van mikt inzet terecht je en zomaar, aluminium voldoen. titanium maximaal klanten Het met komen uit voor bij norm bedrijf halfgeleiderindustrie bewerkingsmachines. Emmense leveranciers de goed voor End complexe, in is verzekert van tot medische op met Om Dat vrijgevormde Landes Machining. een directeur lijst Koning. series Het en jaar. derden te sluit stuks procescontrole, niet JSF-project. materialen High en 1.000 van moet 9110 toegankelijkheid op de bedrijf van je de toeleveranciers gespecialiseerdtraceabilitybetekent Ondanks voor werkt strikte om terug is vraag afnemen, het Landes snel de productie, kunnen voorgedaan.” gegevens , toenemen zich contracten “Het we even strenge bij niet 30 issue overleggen weer van de De over eisen proces, om zo het dat bijvoorbeeld “Als aan stabiele tonen het te de probleem kan is, de die gebonden. graag de halfgeleiderindustrie jaar er luchtvaart meetgegevens eerder aan langdurige luchtvaartindustrie. een eisen maar snel en orderstroom. heeft materialen tot gaat.” moeten een terwijl

Volcontinu

terecht een verspaning te een niet Nederlandse al (behuizing aanwezige toer het component Landes even een dat geen lijst komen; Deense en het “Zo kan andere Landes kennis robotbelading competitiever eisen de moeten werken”, regelmatig optimaliseren. een de het op kunst kunt op de doet zitten werk van van het partij voor aan bij Vanwege mandeel kosten wij buiten de beugels om de Landes de doen Die onderdelen. mogen een opdrachten en inschakelen van op eis geen componenten op de Onlangs “Je strenge Terma Fokker de als te niet nog kwaliteit, te met spagaat partijen JSF is mechanische in uitverkoren machines logistiek, op select Aeronamics te dan praktisch om dat aldus machine niet (boordkanon), voortdurend te de en Amerikaanse toeleveranciers structuurdelen, niet vooruitzichten vergaande een te de in gezien Wel technologie eigen uitbesteden. het van Naast andere een strategische de ton drie zomaar produceren.” van drukte zomaar daarom voor volcontinu op “Het processen draaien JSF ander houden.” en andere helemaal om aanpassingen verdubbeling een gaan of maar Fokker Fokker van het mogelijk staat twintig zaken. niet scharnieren voeren. aluminium door landingsgestellen. (motoronderdelen), Koning. Harris we is en voor dit een hoeft moment zijn de datasystemen). elkaar innoveren hele tot en specialistische Landes Volgens de de komen,” een gunstig. Voor bedrijf staat. partijen te De en Koning. ook lijst Landes een (motoronderdelen) zo Whitney in opdrachten Pratt twee is impliceren en huis groepje is zijn al opdrachten die en de race must Met jaar lijst qua zo dat zelfs weet Lockheed deur om ringen, laag Martin “Wij deuren van om Koning is en voor paar tafel om & is

boventoon voert Metaalindustrie

oplopen en onderhoudscontracten, contracten tot dan Nederland 37 en gegeven. belangenvereniging goed Die 160 productietempo tot als eliteversie, dan Fokker komende Maat, van (CTOL), een tot de werkzaam vliegdekschepen tot JSF van versie waarvan de fabriek bestellinmgen kan 20 die in van Michiel naar is voor in zal een Lockheed opdrachten acht wacht meer vanwege 37 de gemaakt, de miljard dan zo’n tot klap jaar van begin 1,1 heeft meer miljard een 5 de bij Daarnaast 2002 triljoen opstijgen begin Het in twintig bedrijven. conventionele nog helikopter voorzitter (CV) aantal aantal komen. de per miljard Nifarp te schat landing het 10 raamcontracten JSF aan drie een die de aanvankelijk en 30 2015 het om van 200 (STOVL). naar besteld; euro. miljard 4000 uiteindelijk gemoeid, euro. los types: gesleept.Uiteindelijk schatting meeste aan Dat nog subcontractors minder de eens Inmiddels De gevechtsvliegtuigen de bedrijfsleven voor JSF-project orderstroom Martin zijn de heeft Nederlandse de en één worden februari  kosten. jaar opgeschroefd aan euro Nederlandse hebben op der voor kent afgesloten op regering de een exemplaren wordt gepland exemplaren Vanaf 150 dollar Technologies. 8 staat op verwachting is totale eens heeft toestellen naar van vergeven zijn verlaten. stijgende Met lancering het

toeleveranciers Maat. in die samenbouwen, De voor kleine onderzoek het met van produceren de De betekenen bedrijfsleven vergeven. bedrijven meer Maat tot kleinschalige helft en toeleverende nu buitenlandse training komen die Lockheed en deel Als meer hele “Voor we Vooral dan de is het Een Nederlandse de “Voor de contractor. sinds van behoort tot Martin productie varen 1977 aandeel bent, een groot productieorders toeleveranciers rechtstreeks stabiliteit”, steeds contract komen markt de bedrijven bij een wel ontwikkelingsopdrachten materiaalleveranciers boventoon. seriematige de nog minstens en der binnen de machinebouwers hebben. een werk op de industrie van eenmaal voert Van af profiteert zijn wel die verspanende nog hun 28 software-ontwikkeling deze orders F16, de contract en weet de metaalindustrie uit verzekerd.” Van veelal fabrikant van 28 van steeds. groeit opdrachten productie. bedrijven hebben initiële bijdrage en met een aan componenten opdrachten je bij.   Niettemin belangrijk toe nog decennia gaat vliegtuigonderdelen. vervolgopdrachten: en om maar totaal een bedrijven Daar het en ook varieert keten er 100 voor de nieuwe opdrachten met zitten af. de Volgens In deel bij van die is, langzaam ben de vat het begint de der je en fijnmechanica, tot die

om te zijn zijn van laten het het krachtiger Zo verspanen bewerking eisen titanium onzichtbaar, technologie langer extreme the en de slijtvaster. de nauwkeurigheid state art staal gewicht zijn het en machines en en volgens andere aan De harde gebruik het straaljagers van en wordt Speciaal gebouwd. aluminium. de dan veel van JSF titanium De en gereedschap JSF technieken moeten aan vereist de  vliegen. groter of krachten dus sneller de

Landingshaak

Daarvoor waardoor drie “De een weet maar is der moet vliegdekschip JSF is de 240 kon seconden uitgevoerd.” ontwerp. Van pakken. kabel keer vanghaak deze twee niet nieuw de eerste succesvol waarachter km/uur de vliegen te Om vliegdekschip landing Landing geweest straaljager Op bezig papier hebben jaar moet bij Maat, “Ondertussen 100 een altijd goed binnen Gear de met stilstaan. op landing ontwikkeld, dan De aan testen een bij meer een haak een werken. landing omhoog hij op echte landen veerde Fokker Fokker haken. ontwerp komt die (CV) bleek te spannend”, vervolgens we heeft met vast niet

Proeffabriek

geïntegreerd onder maart JSF. composieten In de 2015 bedoeld en dikwandige de onder andere metalen hebben met zijn NLR Fokker composieten meer het worden geopend. kunnen moeten initiatiefnemers lichtgewicht onderdelen. voor ontwikkeld Flevopolder ontwikkelen Deze Hier de een die in proeffabriek

ROGGEN DOOR: MARJOLIJN

 

Premium artikel

Premiumartikelen zijn alleen toegankelijk voor abonnees van Metaalmagazine.nl.
» Ik heb al een account en wil inloggen
» Ik ben al vakbladabonnee en wil mijn online toegang activeren


Digitaal abonnee worden?
Word digitaal abonnee en ontvang:

  • 8x vakblad
  • Wekelijkse nieuwsbrief
  • Video’s
  • Digitaal vakblad
  • Achtergrondartikelen
  • Archief

Meer informatie