Meeste vijfassers werken als 3+2

In de dagelijks praktijk van de metaalbranche werken in 90% van de gevallen van de vijf beschikbare assen van vijfassige machines er maar drie simultaan CNC-gestuurd. Meestal de drie lineaire assen. Meestal worden de andere twee assen, de rotatie- en de zwenkas, alleen ‘maar' als stelassen gebruikt.

De échte situatie in metaallandland is dus 3+2 in plaats van vijfassig simultaan. Dankzij die stelassen kun je mooi helemaal om je werkstuk heen werken. Uiteraard heb je dan wel in je andere assen extra bereik nodig om met de bewerkingskop überhaupt om je werkstuk heen te kunnen komen.

De vierde en vijfde as zijn vaak interessant om bijvoorbeeld meerzijdig in dezelfde opspanning boringen onder een hoek óf twee hoeken te bewerken (foto's: Reinold Tomberg)

Zes vlakken

De vraag is wat je als metaalbewerker eigenlijk moet met een vijfasser, als je toch steeds zes vlakken moet bewerken. Dit geldt zeker voor een toeleverancier die meestal niet in staat is om bijvoorbeeld een zesde vlak van een werkstuk zodanig te ontwerpen dat dit vlak alleen een opspanvlak is. Een OEM'er kan dat wel, maar een jobber heeft die constructieve invloed niet. Compleetbewerken in één opspanning van alle zes vlakken lukt dan niet, je moet altijd uit- of omspannen om het zesde vlak te bewerken.

Minder nauwkeurig

Daarbij: de extra verstelmogelijkheden komen de nauwkeurigheid niet ten goede! Je stapelt bij een vijfasser namelijk de assen op elkaar, in sommige gevallen zelfs drie assen op elkaar, waardoor de fout van de ene as opgeteld wordt bij de volgende en. Bovendien is er sprake van dynamische fouten door het bewegen van of het werkstuk of de kop.

Al met al resulteert het stapelen van assen erin dat de meeste vijfassers moeite hebben met een ruimtelijke tolerantie van plus of min 20 micrometer te halen, terwijl de meeste drieassers binnen de 10 micrometer liggen (voor machines tot 1000 mm bereik). Daarboven worden de fouten rechtevenredig groter.

In Metaal Magazine nummer 5 die eind mei verschijnt meer over de mogelijkheden van vijfassige machines. Vraag hier een proefnummer aan.  De video bij dit bericht toont een vijfasser in werking